Mắc khén là loại gia vị đặc biệt mà núi rừng Tây Bắc ban tặng cho đồng bào các dân tộc nơi đây.

Vị riêng của mắc khén đã làm cho nhiều món ăn của đồng bào trở nên đặc biệt không nơi nào có.

Bởi vậy, thiếu mắc khén thì ẩm thực Tây Bắc như thiếu đi hương vị của núi rừng.

Mùi thơm hấp dẫn đã tạo nên hương vị đặc biệt của các món ăn, có sức hấp dẫn khó tả khiến nhiều người khi có dịp lên Tây Bắc hoặc được thưởng thức “quà” Tây Bắc đều ấn tượng.
Hạt mắc khén dùng làm đồ chấm, đặc biệt là chẳm chéo - đồ chấm đặc biệt được chế từ các nguyên liệu: Ớt khô hoặc tươi đem nướng lên cho thơm và giòn để lấy vị cay, tỏi và mắc khén để lấy vị thơm, 4 thứ giã chung với muối và mì chính là có thể cho ta một bát chéo cơ bản.

Từ bát chẳm chéo này, người ta có thể chế ra được nhiều loại chéo hoặc đồ chấm khác phù hợp cho từng món ăn hay rau củ quả như: Chéo pà (chéo cá), chéo tắp cáy (chéo gan gà), chéo pịa (nước đắng ở ruột non con trâu).

Ngoài ra, thịt trâu, bò, lợn làm khô kiểu Tây Bắc thì mắc khén cũng là gia vị chính ngoài gừng, sả, tỏi, ớt khô.

Rồi nướng gà, nướng cá cũng không thể thiếu mắc khén để tạo nên hương vị riêng.